1.380 woorden, leestijd: 7 minuten
Bijgewerkt op 26 augustus 2024. Feiten gecontroleerd door Robert Underwood, hoofd onderzoek
Het blijkt datvasten geen nieuwe trend is, en ook geen voedingspatroon dat voor iedereen geschikt is. Vasten bestaat al zo lang als de Bijbel, maar heeft sindsdien een lange ontwikkeling doorgemaakt.
Ook is gebleken dat vormen van vasten, zoals intermitterend vasten, helpen bij het voorkomen en verminderen van de symptomenvanbepaalde chronische aandoeningen. Obesitas, het metabool syndroom, hart- en vaatziekten en zelfsbepaalde soorten kankerzijn slechts enkele van de aandoeningen waarbij vasten kan helpen.
Welke vorm van vasten je kiest, hangt af van je mogelijkheden, voorkeuren en de resultaten die je wilt bereiken. Om je te helpen bij het kiezen van het juiste plan, hebben we de verschillende vormen van vasten uitgelegd, hoe ze werken en welke vormen klinisch bewezen het meest effectief zijn bij het bevorderen van gewichtsverlies en lichamelijk welzijn.

De verschillende soorten vasten
Er bestaan veel verschillende vormen van vasten, waaronder methoden waarbij de vastenperiode in de tijd wordt beperkt en methoden waarbij het aantal calorieën wordt beperkt, die uiteenlopende resultaten en mogelijke voordelen opleveren voor de gezondheid, een lang leven en gewichtsbeheersing. Hiertoe behoren:
Intermitterend vasten
Intermitterend vasten (IF) is een populaire vastenmethode die specifiek bedoeld is om af te vallen en je algehele gezondheid te verbeteren. Hierbij beperk je het eten tot een bepaald tijdsvenster per dag of per week. Er zijn echter veel verschillende tijdsvensters waaruit je kunt kiezen om de beste resultaten te behalen.
Verschillende soorten IF zijn onder meer:
- OMAD (één maaltijd per dag)
- 5:2 Vasten
- 16:8 Vasten
- 12:12 Vasten
- Willekeurig maaltijden overslaan
- Om-de-dag-vasten
Wetenschappelijk gezien hebben om-de-dag-vasten en 5:2-vasten inklinische onderzoeken de meest significante en vergelijkbare resultaten op het gebied van gewichtsverlies opgeleverd.
Beperkt vasten
Er zijn twee vormen van beperking als het om vasten gaat:tijdsbeperkingencaloriebeperking.
Diëten zoals de 12:12-methode, de 16:8-, 18:6- en 14:10-methode, het OMAD-dieet en het 24-uursvasten zijn allemaal vormen van vasten met tijdsbeperking.
Periodes van getimed vasten
12:12, 16:8, 18:6 en 14:10 zijn allemaal vastenmethoden waarbij de duur van de vastenperiode en het tijdvak waarin je je dagelijkse calorie-inname tot je neemt, worden aangegeven.
Vasten binnen een bepaald tijdsbestek helpt bij de aanmaak van nieuwe eiwitten in het lichaam en de hersenen. Het gewichtsverlies wordt versneld, het lichaam wordt ontgift, ontstekingen worden verminderd en men profiteert van andere voordelen die de levenskwaliteit verbeteren.
OMAD (één maaltijd per dag)
OMAD is een van de meest restrictieve vormen van vasten, dus je hebt veel discipline nodig om het te proberen. Bij deze methode eet je slechts één maaltijd per dag. Dit is een effectieve manier om je calorie-inname te beperken en het heeft bewezen effecten op gewichtsverlies, omdat het de insulinegevoeligheid en de bloedsuikerspiegel verbetert. Het is echter belangrijk om je maaltijden zorgvuldig te plannen, zodat je alle voedingsstoffen binnenkrijgt die je lichaam nodig heeft terwijl je de OMAD-methode volgt.
Als je de OMAD-methode wilt uitproberen, is het een goed idee om nauw samen te werken met een gekwalificeerde voedingsdeskundige. Zo zorg je ervoor dat je consequent aan je behoeften aan macro- en micronutriënten voldoet, om ziekten en tekorten te voorkomen.
24-uursvasten
Het 24-uursvasten – oftewel de ‘eten: stoppen: eten’-methode – vereist een enorme wilskracht, aangezien je gedurende 24 uur helemaal niets eet. Je mag echter wel water of andere calorievrije vloeistoffen drinken om uitgedroogd te blijven. Door 24 uur lang te vasten wordt niet alleen de totale voedselinname verminderd, maar wordt het lichaam ook gedwongen om de in de lever opgeslagen suiker als energiebron te gebruiken en een beroep te doen op de vetreserves.
Uit onderzoek is gebleken datdeze vorm van vasten talrijke voordelen biedt, waaronder gewichtsverlies en een betere cardiovasculaire gezondheid. Bovendien kan het helpen bij de bestrijding van bepaalde vormen van kanker en de achteruitgang van de hersenen die leidt tot de ziekte van Alzheimer en dementie. Als je echter van plan bent om regelmatig 24 uur te vasten, moet je dit onder begeleiding van een arts of gezondheidsprofessional doen, aangezien het niet voor iedereen aan te raden is.

De 5:2-methode, het willekeurig overslaan van maaltijden en om-de-dag-vasten zijn voorbeelden van vasten door middel van caloriebeperking.
5:2 Vasten
De 5:2-vastenmethode verschilt van andere vormen van vasten. Bij deze methode vast je gedurende een hele week in plaats van één dag. Bij deze vastenmethode eet je vijf dagen per week normaal en beperk je je calorie-inname tot ongeveer 500 calorieën tijdens de overige twee dagen.
Op vastendagen kun je je dagelijkse calorie-inname van 500 calorieën over twee maaltijden verdelen. Of je kunt één maaltijd eten, zoals je zelf wilt. Het is aangetoond dat deze methode vergelijkbare resultaten oplevert als traditionele diëten met caloriebeperking, waardoor het een effectief afslankdieet is.
Willekeurig maaltijden overslaan
Het willekeurig overslaan van maaltijden is een flexibele en intuïtieve vastenmethode waarbij je eet wanneer je honger hebt en maaltijden overslaat wanneer je een vol gevoel hebt. Deze methode is ideaal voor mensen die geen tijd hebben om zich aan strengere vormen van intermitterend vasten te houden. Je kunt hiermee ontbijt, lunch of avondeten overslaan, afhankelijk van hoe je je op dat moment voelt.
Met de methode waarbij je willekeurig maaltijden overslaat, kun je je calorie-inname verminderen en heb je tegelijkertijd volledige controle over wanneer en hoe je dat doet.
Om-de-dag-vasten
Dit is een vastenmethode met tijdsbeperking, waarbij degenen die het dieet volgen één dag vasten en de volgende dag weer normaal eten. Deze eetpatronen wisselen elkaar van dag tot dag af. Op vastendagen nemen de deelnemers een beperkt aantal calorieën tot zich (tussen de 500 en 600), die over twee maaltijden kunnen worden verdeeld of in één maaltijd kunnen worden genuttigd.
Op vastendagen kun je ook calorievrije dranken drinken, zoals water, citroenwater, ongezoete thee en koffie, en kruidenthee. Deze methode biedt tal van gezondheidsvoordelen, variërend van gewichtsverlies en behoud van spiermassa tot een betere cardiovasculaire en stofwisselingsgezondheid.
Bijbels vasten
De christelijke Bijbel bevat één gebod met betrekking tot vasten: in Leviticus 23:27-32 werd Gods volk opgedragen om op de Grote Verzoendag te vasten „van zonsondergang tot zonsondergang”. Dit betekent dat zij werden aangemoedigd om gedurende een periode van 24 uur zonder voedsel of water te vasten.
Tegenwoordig kunnen mensen die zich aan bijbelse vastenpraktijken houden, zelf de duur van hun vastenperiode bepalen. Bovendien kunnen ze kiezen voor gedeeltelijk vasten, waarbij ze nog steeds water en andere dranken mogen drinken. Deze vorm van vasten isbedoeld voor je geestelijke gezondheiden is daardoor veel flexibeler dan andere vormen.
De voordelen van vasten
Er is steeds meer wetenschappelijk onderzoek dat de voordelen van vasten voor gewichtsverlies en de algemene lichamelijke gezondheid aantoont.
Uit een recent onderzoek, gepubliceerd in het New England Journal of Medicine, is gebleken dat de toestand van ketogenese die door vasten wordt opgewekt, ook tijdens periodes waarin niet wordt gevast kan voortduren en kan leiden tot een betere regulering van de bloedglucose, minder ontstekingen en een grotere weerstand tegen stress.
Uit een overzicht van 25 onderzoeken bleek dat vasten gepaard gaat met een betere regulering van de eetlust en positieve veranderingen in het darmmicrobioom. Dit kan bijdragen aan blijvende resultaten op het gebied van gewichtsverlies, gewichtsbehoud en het algehele lichamelijke welzijn.
Het is duidelijk dat vasten veel voordelen biedt, maar het is ook belangrijk om te beseffen dat iedereen anders is. Mensen met hoge bloeddruk, hartproblemen en chronische aandoeningen zijn mogelijk geen geschikte kandidaten voor vasten. Zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, mensen die medicijnen gebruiken waarvoor je eerst moet eten, en mensen met een slechte gezondheid moeten vasten over het algemeen ook vermijden. Als je twijfelt of je zou moeten vasten en wat de gevolgen voor je gezondheid zijn, overleg dan altijd met een arts voordat je veranderingen aanbrengt in je dieet of eetgewoonten.
Welke vorm van vasten is het meest geschikt om af te vallen?
Volgens eenonderzoek uit 2021 lijken om-de-dag-vasten en het 5:2-dieet tot de meest effectieve methoden te behoren om gewichtsverlies te bevorderen. Dit geldt met name voor mensen met obesitas. Uit het onderzoek bleek dat deelnemers met obesitas tijdens het vasten gemiddeld 3% van hun lichaamsgewicht verloren, ongeacht hun eetvensters. Maar degenen die om de dag vastten of het 5:2-dieet volgden, verloren in de loop van 12 weken tussen de 3% en 8% van hun lichaamsgewicht.
Simpel gezegd: met de 5:2-methode en om-de-dag-vasten kun je aanzienlijk afvallen en op gewicht blijven. Natuurlijk kun je ook andere methoden uitproberen om te zien welke voor jou het beste werkt. Het komt er echter op neer dat vasten tal van voordelen biedt, en soms is niet eten net zo goed voor je lichaam als eten!