1.333 woorden, leestijd: 7 minuten
Bijgewerkt op 20 september 2024. Feiten gecontroleerd door Robert Underwood, hoofd onderzoek
Elke cel in ons lichaam bestaat uit allerlei bewegende onderdelen en componenten, die elk hun eigen specifieke functies en werkingsmechanismen hebben. Als een van die onderdelen niet goed functioneert of niet optimaal werkt, kan dat een negatieve invloed hebben op de cel.
Er is veel onderzoek gedaan naar de mTOR-signaalroutes. Lopend onderzoek werpt steeds meer licht op deze mechanismen en eiwitten die de celgroei, het voortbestaan en de apoptose (celdood) reguleren.

Een team van onderzoekers aan de Brigham Young University heeft vijf jaar lang onderzoek gedaan naar de rol en functies van het mechanistische doelwit van rapamycine – kortweg mTOR.Het doel van dit onderzoekwas na te gaan hoe de werking ervan kan worden ingezet voor de ontwikkeling van kankerbehandelingen, de behandeling van ziekten en het vinden van manieren om de celfunctie te optimaliseren.
In veel gevallen is een celproteïne, chaperonine genaamd, nodig om ervoor te zorgen dat eiwitten zich tot hun specifieke vorm vouwen, zodat ze correct kunnen functioneren. In het geval van mTOR is het chaperonine CCT nodig om Raptor en mLST8 te vouwen en hen te helpen zich aan mTOR te binden.
Deze vouwing is normaal gesproken een positieve factor. Bij ziekten als kanker of diabetes kan mTOR echter op een grillige en oncontroleerbare manier functioneren. De onderzoekers van Brigham Young zijn van mening dat, als CCT kan worden verhinderd om mLST8 te vouwen, de voortgang van kanker kan worden vertraagd of zelfs tot stilstand kan worden gebracht.
In bredere zin is mTOR een essentieel cellulair proces dat celgroei stimuleert door de aanmaak van nieuwe eiwitten; hierop zullen we hieronder nader ingaan.


Ontregeling van de mTOR-signaalroute
Zoals hierboven vermeld, speelt mTOR een cruciale rol bij de activering van genen die de celgroei regelen. Dit betekent dat eventuele afwijkingen of ontregelingen binnen de mTOR-signaalroute kunnen leiden tot het ontstaan van ziekten. Deze kunnen in ernst variëren van acne tot kanker en diabetes mellitus type II. Sommige genen die door mTORC1 en mTORC2 worden geactiveerd, kunnen de celdood voorkomen en de opname van voedingsstoffen bevorderen, wat leidt tot ongecontroleerde celgroei die gepaard gaat met kwaadaardige aandoeningen.
Wanneer de mTOR-route overmatig wordt geactiveerd, wordt dit ook beschouwd als een van de belangrijkste oorzaken vanhartvergroting: een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten en hartgerelateerde sterfte. Bovendien speelt mTOR een essentiële rol in het verouderingsproces. Door zijn rol in de immuunrespons en celveroudering kan het een reeks factoren reguleren die van invloed zijn op de menselijke gezondheid en levensduur.
Is mTOR goed of slecht?
Wanneer mTOR echter niet goed functioneert, kan dit negatieve gevolgen hebben voor de levensduur en de gezondheid van de mens. Eenstudiedie is gepubliceerd in *Nature Genetics* heeft een verband gelegd tussen hoge niveaus van ontregelde mTOR-activiteit en een reeks hamartoma-syndromen, waaronder PTEN-gerelateerde hamartoma-syndromen, het Peutz-Jeghers-syndroom en tubereuze sclerose.
Ineenanderrecent onderzoek uit 2021wordt opgemerkt dat een verstoring van de mTOR-regulatie een rol speelt bij een breed spectrum aan leeftijdsgebonden aandoeningen, waaronder diabetes type II, kanker en neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer en dementie.
mTOR-activering – Wat zet mTOR in gang?
mTOR wordt geactiveerd door een reeks verschillende aminozuren en het hormoon insuline. Volgens eenstudiedie is gepubliceerd in *Medicine and Science in Sports and Exercise* kan testosteron mTOR tot op zekere hoogte activeren.
Bovendien kan mTOR worden geactiveerd door eiwitten, met name als deze rijk zijn aan leucine. De inname van overtollige calorieën en overtollige koolhydraten zijn eveneens activerende factoren, net als lichaamsbeweging, die mTOR in de spieren, de hersenen en het hart activeert. Andere activatoren zijn onder meer IGF-1,ghreline (heteetluststimulerende hormoon),leptine(het vetopslaghormoon),schildklierhormonen eninterleukine-6.

mTOR en autofagie
mTOR speelt een cruciale rol bij de regulering van autofagie, wat wordt bevestigd door eenstudiedie is gepubliceerd in het Journal of Clinical Investigation. Een van de twee belangrijkste signaalcomplexen, mTORC1, stimuleert het anabole celmetabolisme en levert alle benodigde componenten voor celgroei.
mTORC1 maakt gebruik van een reeks signaalnetwerken en prikkels om de synthese van lipiden en eiwitten te bevorderen en om katabole processen, zoals autofagie, op transcriptioneel en posttranslationeel niveau te remmen.
Op praktisch vlak wordt aangenomen dat het reguleren van autofagie met behulp van mTOR-remmers veelbelovend is voor de behandeling van diverse ziekten. Hiertoe behoren diabetes, kanker en neurodegeneratieve aandoeningen.
mTOR-remmers
Remmers van de mTOR-route worden voornamelijk voorgeschreven als immunosuppressiva om afstoting van getransplanteerde organen te voorkomen, maar kunnen ook worden ingezet bij de behandeling van kankerpatiënten. Tot deze geneesmiddelen behoren Rapamune, Prograf, Advagraf, Torisel, Afinitor en Zortress.

Supplementen voor de regulering van mTOR
Er zijn veel supplementen die de mTOR-signaaloverdracht en -activering kunnen reguleren wanneer er sprake is van een verstoring. Enkele van de best onderzochte en meest effectieve opties zijn:
Er zijn veel supplementen die de mTOR-signaaloverdracht en -activering kunnen reguleren wanneer er sprake is van een verstoring. Enkele van de best onderzochte en meest effectieve opties zijn:
NAC
Uiteen gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerdestudie uit 2012 bleekdat N-acetylcysteïne, ofwel NAC, de ziekteactiviteit kan verminderen door mTOR in T-cellen te blokkeren bij patiënten met systemische lupus erythematosus, een auto-immuunziekte.
Resveratrol
Uiteenanderonderzoek, gepubliceerd in het *Journal of Biological Chemistry*, bleek dat resveratrol, een stof die voorkomt in druiven en rode wijn, de mTOR-signaaloverdracht kan remmen door de interacties tussen mTOR en DEPTOR te bevorderen. Bovendien heeft resveratrol krachtige ontstekingsremmende, antioxiderende en neuroprotectieve eigenschappen.
Curcumine
Van curcumine, een van de belangrijkste bestanddelen van het kruid kurkuma, is aangetoond dat het de mTOR-signaalroutes in kankercellen remt.Onderzoek wijst eropdat het supplement zijn kankerbestrijdende werking uitoefent door deze routes in tumorcellen te blokkeren, waardoor de groei en verspreiding ervan worden geremd.
Fisetine
Fisetine kan obesitas reguleren – een aandoening die in verband wordt gebracht met tal van negatieve gevolgen voor de gezondheid, waaronder hart- en vaatziekten, kanker en diabetes type II. Volgenseen studie dieis gepubliceerd in het Journal of Nutritional Biochemistry reguleert het obesitas door in te werken op de mTORC1-signaalroute.
Naast zijn antioxiderende en ontstekingsremmende eigenschappen is aangetoond dat fisetine de adipogenese – de vorming van nieuw vetweefsel – en de ophoping van intracellulaire vetafzettingen remt. Dit gebeurt door de signaaloverdracht via de mTORC1-route te reguleren en de fosforylatie van Akt, S6K1 en mTORC1 in vetweefsel te onderdrukken.
Quercetine
Ineen onderzoek uit 2013werd vastgesteld dat quercetine, een veelvoorkomende bioflavonoïde die in diverse plantaardige voedingsmiddelen en supplementen voorkomt, de mTOR-signaalroute kan remmen, die bij kanker vaak overactief is. Er wordt gesuggereerd dat de werking van quercetine kan worden ingezet bij de behandeling van kanker en andere aandoeningen die verband houden met een ontregeling van mTOR.
Mariadistel en silymarine
Zelfs van mariadistel en de belangrijkste werkzame stof daarin, silymarine, is in onderzoeken aangetoond dat ze de voortgang van de celcyclus en de mTOR-activiteit in geactiveerde menselijke T-cellen remmen.Een onderzoekin het tijdschrift *Basic and Clinical Pharmacology and Toxicology* suggereert dat de werking van silymarine een groot potentieel zou kunnen hebben bij de behandeling van auto-immuunziekten en het verhogen van het succespercentage van transplantatieprocedures.
Omega-3-vetzuren
In eenonderzoek uit 2014, gepubliceerd in het tijdschrift Oncogene, ontdekten onderzoekers dat meervoudig onverzadigde omega-3-vetzuren de ontwikkeling en progressie van borsttumoren voorkwamen door in te werken op de mTORC1- en mTORC2-signaalroutes.
Uit het onderzoek bleek dat n-3 PUFA’s (omega-3-vetzuren) in borstkankercellijnen zowel de mTOR-complexen als hun signaaloverdracht ‘snel en efficiënt’ onderdrukten. Hierdoor werd de proliferatie van kankercellen en angiogenese geremd, terwijl tegelijkertijd de natuurlijke celdood (apoptose) werd gestimuleerd.
Groene thee en EGCG
Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat groene thee en een van de belangrijkste bestanddelen daarvan, epigallocatechinegallaat (EGCG), effectieve remmers van de mTOR-route zijn. Uiteen studiedie is gepubliceerd in *Biochemical and Biophysical Research Communications* bleek dat EGCG zowel de fosfoinositide-3-kinase- als de mTOR-route remt, wat de krachtige kankerbestrijdende eigenschappen ervan helpt verklaren.
Ineenanderonderzoeksartikel, gepubliceerd in *Anticancer Agents Med Chem*, werd benadrukt dat EGCG, net als andere natuurlijke stoffen zoals cafeïne, curcumine en resveratrol, het mTOR-enzym kan remmen.
mTOR in een notendop
Wanneer de mTOR-signaalroute optimaal functioneert, is deze van essentieel belang voor spiergroei en -ontwikkeling, evenals voor normale celwerking, apoptose en autofagie. Een verstoring van deze route kan echter leiden tot een reeks aandoeningen, waaronder diverse vormen van kanker, neurodegeneratieve aandoeningen en auto-immuunziekten.
Naast gangbare immunosuppressiva is aangetoond dat supplementen zoals N-acetylcysteïne, resveratrol, curcumine, fisetine, quercetine, silymarine, omega-3-vetzuren en EGCG helpen bij het reguleren van de mTOR-activiteit en het beïnvloeden van het risico op het ontwikkelen van vermijdbare mTOR-gerelateerde ziekten en aandoeningen.